Kolajen takviyelerinin etiketlerini incelerken “kolajen peptit”, “hidrolize kolajen” ve “kolajen hidrolizatı” gibi farklı ifadelerle karşılaşabilirsiniz. Bu terimler ilk bakışta birbirinden farklı kolajen çeşitlerini anlatıyor gibi görünse de çoğu durumda aynı ürün kategorisinin farklı yönlerini ifade eder.

En temel açıklamasıyla hidrolize kolajen, kolajen proteininin daha küçük parçalara ayrılmış formudur. Bu işlem sonucunda elde edilen kısa aminoasit zincirlerine ise kolajen peptitleri denir.

Başka bir ifadeyle:

• Hidrolize kolajen, uygulanan işlemi;
• kolajen peptitleri, bu işlem sonucunda oluşan yapıları

vurgular.

Ancak bu durum bütün kolajen peptitlerinin aynı özelliklere veya aynı bilimsel geçmişe sahip olduğu anlamına gelmez. Kolajenin kaynağı, peptit profili, üretim yöntemi, günlük kullanım miktarı ve kullanılan hammaddenin klinik olarak araştırılmış olması ürünler arasında önemli farklar yaratabilir.

Kolajen Peptit Nedir?

Kolajen; cilt, kemik, kıkırdak, tendon ve bağ dokusu gibi pek çok yapıda bulunan büyük ve karmaşık bir yapısal proteindir. Dokulara dayanıklılık, bütünlük ve mekanik destek sağlar.

Doğal kolajen proteini, üç uzun aminoasit zincirinin bir araya gelmesiyle oluşan üçlü sarmal bir yapıya sahiptir. Bu büyük yapı, takviye edici gıdalarda çoğunlukla doğrudan kullanılmaz. Bunun yerine kontrollü bir işlemden geçirilerek daha kısa parçalara ayrılır.

Bu kısa protein parçalarına kolajen peptitleri adı verilir.

Kolajen peptitleri tek bir aminoasitten oluşmaz. Birbirine peptit bağlarıyla bağlanmış kısa aminoasit zincirleridir. Kolajene özgü peptitler başta:

• glisin,
• prolin,
• hidroksiprolin

olmak üzere farklı aminoasitleri çeşitli dizilimlerde içerebilir.

Kolajenin vücuttaki genel görevleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için “Kolajen Nedir ve Gerçekten İşe Yarar mı?” başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Peptit Ne Anlama Gelir?

Proteinleri uzun bir zincire, aminoasitleri ise bu zinciri oluşturan halkalara benzetebiliriz. Peptitler, uzun protein zincirlerinin daha kısa bölümleridir.

Bu nedenle aşağıdaki kavramları birbirinden ayırmak gerekir:

Kavram	Anlamı
Aminoasit	Proteinleri oluşturan tekil yapı taşlarından biri
Peptit	Birbirine bağlanmış kısa aminoasit zinciri
Protein	Daha uzun ve karmaşık aminoasit zinciri

Kolajen peptitleri, kolajen proteininin kontrollü biçimde parçalanmasıyla elde edilir. Bu işlem, kolajenin su içerisinde daha kolay dağılmasını ve toz veya sıvı gıda takviyelerinde daha rahat kullanılmasını mümkün hâle getirir.

Ancak kolajen peptitlerinin özellikleri;

• kullanılan hammaddenin kaynağına,
• üretim yöntemine,
• peptitlerin uzunluğuna,
• molekül ağırlığı dağılımına

göre değişebilir.

Hidrolize Kolajen Nedir?

Hidrolize kolajen, doğal kolajen proteininin hidroliz adı verilen işlemle daha küçük peptitlere ayrılmış formudur.

Hidroliz, genel olarak büyük bir yapının suyun rol aldığı kimyasal veya enzimatik bir süreç aracılığıyla daha küçük parçalara ayrılmasını ifade eder. Kolajen üretiminde kontrollü sıcaklık, pH koşulları ve enzimler kullanılarak uzun protein zincirleri daha kısa zincirlere dönüştürülebilir.

Süreç basitleştirilmiş biçimde şöyle düşünülebilir:

Doğal kolajen → jelatin veya kısmen parçalanmış kolajen → daha kısa kolajen peptitleri

Üretimde kullanılan koşullar her hammadde ve üreticide aynı değildir. Kullanılan enzimler, işlem süresi, sıcaklık ve saflaştırma aşamaları ortaya çıkan peptitlerin dağılımını ve ürünün fiziksel özelliklerini etkileyebilir.

Hidroliz sonucunda elde edilen kolajen genellikle:

• suda daha kolay çözünür,
• jelatine kıyasla daha düşük viskozite gösterir,
• çoğunlukla jel oluşturmaz,
• içecek ve toz formüllerde daha kolay kullanılabilir,
• farklı uzunluklarda kolajen kaynaklı peptitler içerir.

Bu özellikler, hidrolize kolajeni günlük kullanıma yönelik toz ve sıvı takviyelerde yaygın olarak tercih edilen bir form hâline getirir.

Kolajen Peptit ile Hidrolize Kolajen Aynı Şey mi?

Günlük ve ticari kullanımda kolajen peptit ve hidrolize kolajen ifadeleri büyük ölçüde aynı ürün kategorisini anlatır.

Aralarındaki temel fark, terimlerin vurguladığı noktadır:

Terim	Vurguladığı anlam
Doğal veya native kolajen	Üçlü sarmal yapısını büyük ölçüde koruyan kolajen proteini
Jelatin	Kolajenin ısı ve işlemle kısmen parçalanmış formu
Hidrolize kolajen	Hidroliz işleminden geçirilmiş kolajen
Kolajen hidrolizatı	Hidrolize kolajen için kullanılan diğer bir ifade
Kolajen peptitleri	Hidroliz sonucunda oluşan daha kısa aminoasit zincirleri

Bir ürünün içindekiler bölümünde “hidrolize kolajen”, başka bir üründe ise “kolajen peptitleri” yazması, tek başına bu ürünlerden birinin daha gelişmiş veya daha etkili olduğunu göstermez.

Özetle:

Hidrolize kolajen sürecin adını, kolajen peptitleri ise bu süreç sonucunda oluşan yapıları tarif eder.

Bu nedenle ürünleri değerlendirirken yalnızca etikette bu iki terimden hangisinin kullanıldığına bakmak yeterli değildir.

Doğal kolajenin kontrollü işlemlerle jelatin ve daha kısa kolajen peptitlerine dönüşümü.

Kolajen Neden Hidrolize Edilir?

Doğal kolajen proteini büyük ve karmaşık bir yapıya sahiptir. Ağızdan alınan proteinler sindirim sistemi içerisinde enzimlerin etkisiyle zaten daha küçük peptitlere ve aminoasitlere parçalanır.

Kolajenin üretim aşamasında hidrolize edilmesi ise uzun protein zincirlerinin önceden daha küçük ve daha yönetilebilir parçalara ayrılmasını sağlar.

Hidroliz işleminin başlıca amaçları şunlardır:

1. Suda çözünürlüğü artırmak

Kolajen peptitleri, jelatine kıyasla soğuk veya ılık sıvılarda daha kolay dağılabilir. Bu özellik günlük kullanıma yönelik toz içecekler ve gıda takviyeleri açısından önemlidir.

2. Daha düşük molekül ağırlıklı zincirler elde etmek

Hidroliz, büyük kolajen yapısını daha kısa peptitlere dönüştürür. Ancak her hidrolize kolajenin ortalama molekül ağırlığı ve peptit dağılımı aynı değildir.

3. Ürünün kıvam ve kullanım özelliklerini değiştirmek

Kolajen peptitleri çoğunlukla jel oluşturmaz ve düşük viskozite gösterir. Bu nedenle kahve, su veya farklı içeceklere eklenen ürünlerde jelatine göre daha kullanışlı olabilir.

4. Sindirim sürecine uygun bir yapı sunmak

Hidrolize kolajen tüketildikten sonra sindirim sistemi içerisinde daha küçük peptitlere ve aminoasitlere ayrılmaya devam eder.

İnsanlar üzerinde yapılan araştırmalarda kolajen hidrolizatı tüketiminin ardından, hidroksiprolin içeren bazı dipeptit ve tripeptitlerin kanda tespit edilebildiği gösterilmiştir.

Bu bulgu, alınan kolajenin tamamının değişmeden kana geçtiği anlamına gelmez. Kolajen büyük ölçüde sindirilir; dolaşıma hem serbest aminoasitler hem de belirli küçük peptitler ulaşabilir.

Bu süreci daha ayrıntılı ele aldığımız “Kolajen Emilimi Gerçekten Nasıl Olur?” başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Kolajen Peptitleri Vücutta Nasıl Değerlendirilir?

Kolajen peptitleri tüketildikten sonra sindirim sistemi içerisinde enzimlerin etkisiyle daha küçük parçalara ayrılır. Ortaya çıkan aminoasitlerin ve küçük peptitlerin bir bölümü ince bağırsaktan emilerek dolaşıma katılır.

Vücut bu bileşenleri yalnızca cilt için ayırmaz. Aminoasitler organizmanın o andaki ihtiyaçlarına göre farklı proteinlerin ve dokuların yapımında kullanılabilir.

Bununla birlikte araştırmalar, kolajene özgü bazı hidroksiprolin içeren peptitlerin tüketim sonrasında insan kanında ölçülebildiğini göstermektedir. Bu nedenle kolajen peptitleri yalnızca genel bir aminoasit kaynağı olarak değil, belirli küçük peptitleri sağlayabilen bir bileşen olarak da araştırılmaktadır.

Burada iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir:

• Kolajen kaynaklı bazı küçük peptitlerin emilebilmesi,
• belirli bir ürünün belirli bir klinik sonucu sağlayacağının kanıtlanması

aynı şey değildir.

Bir ürünün cilt nemi, elastikiyeti veya kırışıklık görünümü üzerindeki etkisini değerlendirebilmek için:

• kullanılan spesifik hammadde,
• günlük kullanım miktarı,
• kullanım süresi,
• katılımcı grubu,
• araştırmanın tasarımı,
• karşılaştırılan plasebo

birlikte incelenmelidir.

Randomize kontrollü çalışmaların değerlendirildiği bazı sistematik inceleme ve meta-analizlerde, ağızdan alınan hidrolize kolajenin cilt nemi ve elastikiyeti gibi ölçümler üzerinde olumlu sonuçlarla ilişkili olabileceği bildirilmiştir. Ancak ürünler, günlük miktarlar ve çalışma yöntemleri arasındaki farklılıklar nedeniyle bu sonuçlar bütün kolajen takviyelerine eşit biçimde genellenmemelidir.

Her Hidrolize Kolajen Aynı mıdır?

Hayır. İki ürünün etiketinde de “hidrolize kolajen” yazması, içeriklerinin veya klinik özelliklerinin aynı olduğu anlamına gelmez.

Kolajen peptidi hammaddeleri şu açılardan farklılaşabilir:

Kolajenin kaynağı

Kolajen;

• sığır,
• balık,
• domuz

gibi farklı hayvansal kaynaklardan elde edilebilir.

Kaynak; aminoasit profili, üretim süreci, alerjen değerlendirmesi, dini veya kültürel tercihler ve tüketici beklentileri açısından önem taşıyabilir.

Ancak kaynağın tek başına bir ürünün daha etkili olduğunu göstermediğini unutmamak gerekir. Ürünün amacı, peptit profili ve klinik geçmişi birlikte değerlendirilmelidir.

Kolajen tipi

İnsan vücudunda farklı dokularda görev yapan çok sayıda kolajen tipi vardır. Takviyelerde en sık Tip I, Tip II ve Tip III ifadeleriyle karşılaşılır.

• Tip I ve Tip III kolajen; cilt ve farklı bağ dokularında yaygın olarak bulunur.
• Tip II kolajen ise daha çok kıkırdak yapısıyla ilişkilidir.

Bununla birlikte etikette yazan kolajen tipi ile peptidin klinik olarak hangi amaçla araştırıldığı aynı bilgi değildir.

Konunun ayrıntıları için “Tip I, II ve III Kolajen Arasındaki Fark Nedir?” başlıklı rehberimizi okuyabilirsiniz.

Peptit profili

Hidroliz sonucunda tek bir peptit molekülü ortaya çıkmaz. Farklı uzunluk ve dizilimlere sahip çok sayıda peptitten oluşan bir karışım elde edilir.

Kullanılan enzimler ve işlem koşulları bu peptit profilini etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca ortalama molekül ağırlığına bakarak iki hammaddenin biyolojik açıdan tamamen eş değer olduğunu söylemek doğru değildir.

Günlük kolajen miktarı

Bir ürünün ön yüzünde “kolajen içerir” yazması, günlük porsiyonda ne kadar kolajen sağladığını göstermez.

Miktar değerlendirilirken:

• bir porsiyondaki kolajen miktarı,
• önerilen günlük porsiyon,
• ürünün kaç günlük kullanım sunduğu

birlikte incelenmelidir.

Kavanozun toplam ağırlığı ile günlük alınan kolajen miktarı birbirine karıştırılmamalıdır.

Hammaddeye özgü bilimsel çalışmalar

Kolajen peptitleri aynı genel kategori içerisinde yer alsa da spesifik peptit bileşimleri birbirinden farklı olabilir.

Belirli bir markalı hammaddeyle yapılan çalışmanın sonuçları, peptit profili bilinmeyen bütün hidrolize kolajen ürünlerine otomatik olarak aktarılamaz.

Bu nedenle yalnızca:

“Kolajen üzerine bilimsel çalışma var mı?”

sorusunu sormak yeterli değildir.

Aynı zamanda şu soruya da bakılmalıdır:

“Çalışma, üründe kullanılan aynı spesifik hammadde ve karşılaştırılabilir günlük miktarla mı yapılmış?”

Biyoaktif Kolajen Peptitleri Ne Demektir?

“Kolajen peptitleri” genel bir içerik kategorisidir.

Biyoaktif kolajen peptitleri ifadesi ise genellikle belirli biyolojik hedefler doğrultusunda geliştirilen, peptit profili kontrol edilen ve amaçlanan kullanım alanında araştırılan kolajen hammaddeleri için kullanılır.

Buradaki önemli nokta yalnızca ambalaj üzerinde “biyoaktif” kelimesinin bulunması değildir.

Bu ifadenin anlamlı olabilmesi için hammaddenin:

• tanımlanmış bir peptit profiline sahip olması,
• kontrollü ve tekrarlanabilir biçimde üretilmesi,
• amaçlanan kullanım alanında araştırılmış olması,
• üründe araştırmalardakine uygun veya karşılaştırılabilir miktarda kullanılması

beklenir.

VERISOL® Nedir?

VERISOL®, GELITA tarafından güzellik ve cilt odaklı kullanımlar için geliştirilen spesifik bir Bioactive Collagen Peptides® hammaddesidir.

Dolayısıyla VERISOL®:

• bütün hidrolize kolajenlerin genel adı değildir,
• belirli bir üreticiye ait markalı hammaddedir,
• tanımlanmış bir kolajen peptidi bileşimidir,
• cilt, saç ve tırnak alanlarında araştırılmıştır.

Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır:

“Hidrolize kolajen” genel bir kategori iken VERISOL® bu kategori içerisindeki belirli bir markalı peptit hammaddesidir.

Evolvium Daily Glow Collagen, günlük porsiyonunda 10.000 mg VERISOL® Tip I ve III kolajen peptidi içerir.

Bağlantı: Evolvium Daily Glow Collagen formülünü inceleyin.

Kolajen Takviyesi Seçerken “Hidrolize” Yazması Yeterli mi?

Bir üründe hidrolize kolajen kullanılması önemli bir teknik bilgidir. Ancak bu ifade tek başına kapsamlı bir kalite veya etkinlik göstergesi değildir.

Bir kolajen takviyesini değerlendirirken şu sorular sorulabilir:

1. Bir günlük porsiyonda kaç gram veya miligram kolajen bulunuyor?
2. Kolajenin hayvansal kaynağı açıkça belirtiliyor mu?
3. Kullanılan kolajen tipi açıklanıyor mu?
4. Hammaddenin üreticisi veya ticari adı belirtilmiş mi?
5. Bilimsel çalışmalar genel kolajen kategorisine mi, kullanılan spesifik hammaddeye mi ait?
6. Ürün, araştırmalarda kullanılan miktarla karşılaştırılabilir bir günlük porsiyon sunuyor mu?
7. Etikette bütün aktif bileşenlerin miktarları açıkça yazıyor mu?
8. Üretim, analiz ve kalite bilgileri erişilebilir mi?
9. Formüldeki diğer bileşenlerin formları ve miktarları açıklanıyor mu?
10. Ürün gerçekçi bilgi mi sunuyor, yoksa kısa sürede mucizevi sonuçlar mı vaat ediyor?

Özellikle premium konumlandırılmış bir üründe yalnızca etkileyici terimler değil, şeffaf ve doğrulanabilir bilgi aranmalıdır.

Kolajen takviyesi seçerken yalnızca “hidrolize” ifadesine değil, günlük miktara, hammaddeye ve bilimsel dayanağa da bakılmalıdır.

Kolajen Peptit, Jelatin ve Doğal Kolajen Arasındaki Fark

Bu üç ifade zaman zaman birbirine karıştırılsa da yapısal ve fiziksel özellikleri aynı değildir.

Doğal kolajen

Üçlü sarmal yapısını büyük ölçüde koruyan, yüksek molekül ağırlıklı proteindir. Hayvansal dokularda doğal olarak bulunur.

Jelatin

Kolajenin ısı ve diğer işlemlerle kısmen parçalanması sonucunda elde edilir. Sıcak suda çözünür ve soğuduğunda jel oluşturabilir. Bu nedenle gıda üretiminde kıvam verici olarak yaygın biçimde kullanılır.

Kolajen peptitleri

Kolajenin daha ileri düzeyde hidrolize edilmesiyle elde edilen daha kısa zincirlerdir. Genellikle jel oluşturmaz, daha düşük viskozite gösterir ve içeceklere daha kolay karışır.

Özetle:

Her kolajen peptidi kolajen kaynaklıdır; ancak doğal kolajen, jelatin ve kolajen peptitleri aynı fiziksel yapıya veya kullanım özelliklerine sahip değildir.

Sık Sorulan Sorular

Kolajen peptit ile hidrolize kolajen aynı mıdır?

Günlük ve ticari kullanımda büyük ölçüde evet. Hidrolize kolajen, kolajenin parçalanma işleminden geçirilmiş olduğunu; kolajen peptitleri ise bu işlem sonucunda elde edilen kısa aminoasit zincirlerini ifade eder.

Kolajen hidrolizatı ne demektir?

Kolajen hidrolizatı, hidrolize kolajen için kullanılan diğer bir ifadedir. Genellikle daha düşük molekül ağırlıklı kolajen kaynaklı peptitlerden oluşan işlenmiş kolajen hammaddesini anlatır.

Kolajen peptitleri aminoasit midir?

Tam olarak değil. Aminoasitler tekil yapı taşlarıdır. Peptitler ise iki veya daha fazla aminoasidin birbirine bağlanmasıyla oluşan daha kısa zincirlerdir.

Kolajen peptit ile jelatin aynı mıdır?

Hayır. Her ikisi de kolajenden elde edilir; ancak jelatin daha uzun zincirler içerir ve uygun koşullarda jel oluşturabilir. Kolajen peptitleri daha ileri düzeyde hidrolize edilmiştir ve çoğunlukla jel oluşturmaz.

Kolajen peptitleri daha kolay emilir mi?

Kolajen peptitleri doğal kolajene göre daha küçük yapılardan oluşur. Tüketim sonrasında serbest aminoasitlerin yanında bazı küçük kolajen kaynaklı peptitlerin de insan kanında tespit edildiği gösterilmiştir.

Ancak emilim tek başına belirli bir ürünün etkili olduğunu kanıtlamaz. Peptit profili, günlük kullanım miktarı ve hammaddeye özgü klinik çalışmalar da değerlendirilmelidir.

Düşük molekül ağırlığı her zaman daha iyi midir?

Hayır. Molekül ağırlığı ürünün teknik özelliklerinden biridir; ancak tek başına kalite veya klinik etkinlik ölçütü değildir.

İki hammaddenin ortalama molekül ağırlığı benzer olsa bile peptit dizilimleri, dağılımları ve bilimsel geçmişleri farklı olabilir.

Balık kolajeni mi, sığır kolajeni mi daha iyidir?

Kaynak tek başına ürünün daha etkili olduğunu göstermez. Kaynağın yanı sıra peptit profili, günlük miktar, üretim kalitesi ve spesifik hammaddenin klinik olarak araştırılmış olup olmadığı değerlendirilmelidir.

VERISOL® hidrolize kolajen midir?

VERISOL®, hidrolize kolajenden elde edilen spesifik bir biyoaktif kolajen peptidi hammaddesidir. “Hidrolize kolajen” genel bir kategori iken VERISOL® belirli bir markalı hammadde ve peptit bileşimidir.

Üründe “kolajen peptit” yazması yeterli midir?

Hayır. Günlük miktar, kaynak, peptit profili, hammadde kimliği, bilimsel çalışmalar, üretim ve etiket şeffaflığı birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç: Fark İsimden Çok İçeriğin Ayrıntılarındadır

Kolajen peptit ve hidrolize kolajen ifadeleri çoğunlukla birbirinden tamamen farklı iki ürünü anlatmaz.

• Hidrolize kolajen, uygulanan işlemi;
• kolajen peptitleri, bu işlem sonucunda elde edilen daha kısa zincirleri

ifade eder.

Bu nedenle bir kolajen takviyesini yalnızca ambalajında “peptit” veya “hidrolize” yazmasına göre değerlendirmek doğru değildir.

Asıl incelenmesi gereken noktalar şunlardır:

• günlük kolajen miktarı,
• kolajenin kaynağı ve tipi,
• peptit profilinin tanımlanmış olması,
• spesifik hammaddenin bilimsel olarak araştırılmış olması,
• üretim ve kalite standartları,
• formülün ve etiketin şeffaflığı.

Doğru seçim, en iddialı ifadeleri kullanan ürünü değil; içeriğini, miktarlarını ve bilimsel dayanağını açık biçimde anlatan ürünü seçmekle başlar.

Evolvium Daily Glow Collagen’ın 10.000 mg VERISOL® kolajen peptidini hyaluronik asit, C vitamini, çinko ve biyotinle bir araya getiren formülünü ürün sayfamızda inceleyebilirsiniz.

Evolvium Daily Glow Collagen ürününü inceleyin.

Kaynaklar

1. León-López A. ve ark. Hydrolyzed Collagen—Sources and Applications. Molecules, 2019.
2. Iwai K. ve ark. Identification of Food-Derived Collagen Peptides in Human Blood After Oral Ingestion of Gelatin Hydrolysates. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2005.
3. Osawa Y. ve ark. Absorption and Metabolism of Orally Administered Collagen Hydrolysates Evaluated by the Vascularly Perfused Rat Intestine and Liver in Situ. 2018.
4. Asai T. ve ark. Food-Derived Collagen Peptides, Prolyl-Hydroxyproline and Hydroxyprolyl-Glycine. International Journal of Molecular Sciences, 2019.
5. Pu S.Y. ve ark. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 2023.
6. Choi F.D. ve ark. Oral Collagen Supplementation: A Systematic Review of Dermatological Applications. Journal of Drugs in Dermatology, 2019.
7. GELITA. VERISOL® Bioactive Collagen Peptides. Ürün ve hammadde bilgileri.